Kredyt ze stałą czy zmienną stopą procentową? Takie pytanie zadają sobie osoby, które dopiero wnioskują o kredyt oraz te, które zastanawiają się nad zmianą oprocentowania aktualnego kredytu. W artykule wyjaśnimy, na czym polega każda z konstrukcji. Podpowiemy także, czy i w jakich okolicznościach warto zamienić oprocentowanie zmienne na stałe.
Wybór konstrukcji oprocentowania to jedna z najważniejszych decyzji, jakie musi podjąć kredytobiorca przed złożeniem wniosku kredytowego. Jest ona szczególnie ważna w przypadku kredytów długoterminowych, np. kredytu hipotecznego. Czym różni się kredyt z oprocentowaniem zmiennym od tego z oprocentowaniem stałym? Zanim odpowiemy na to pytanie, zaczniemy od podstaw - omówienia składowych oprocentowania kredytu bankowego.
Oprocentowanie kredytu składa się z dwóch elementów:
• marży, stanowiącej zarobek banku i niezmiennej przez cały okres kredytowania;
• stopy bazowej, zwanej także stopą referencyjną, która w zależności od kredytu może przybierać formę stałą lub zmienną.
Kredyt ze stałą stopą referencyjną to kredyt z oprocentowaniem stałym. W praktyce oznacza to, że przez cały okres kredytowania (lub przez kilka lat — w zależności od zapisów umowy z bankiem) wartość oprocentowania, a co za tym idzie, rata finansowania się nie zmienia.
Stopa bazowa o wartości zmiennej opiera się na wskaźniku WIBOR, czyli wartości procentowej, z jaką banki komercyjne udzielają sobie wzajemnie pożyczek. Jeśli WIBOR rośnie, rośnie także stopa bazowa, oprocentowanie kredytu i wysokość raty. Wartość WIBOR-u zależy z kolei od zmian stóp procentowych, ustanawianych przez Radę Polityki Pieniężnej. Wzrost stóp powoduje więc wzrost WIBOR-u.
Podsumowując, podniesienie stóp procentowych skutkuje wzrostem WIBOR-u i wzrostem rat kredytów z oprocentowaniem zmiennym.
W celu walki z dynamicznie rosnącą inflacją na przestrzeni 2021-2022 roku Rada Polityki Pieniężnej podniosła stopy procentowe aż dziesięciokrotnie! Na skutek podwyżek, raty kredytów z oprocentowaniem zmiennym wzrosły aż o kilkadziesiąt procent! Przerażeni wizją kolejnych podwyżek kredytobiorcy zaczęli poważnie rozważać zmianę oprocentowania swoich kredytów ze zmiennego na stałe.
· stała lub okresowo stała (w zależności od zapisów umowy z bankiem) miesięczna rata kredytu;
· odporność raty na wzrosty stóp procentowych, a co za tym idzie — możliwość zachowania większej kontroli nad wydatkami.
· w większości banków — wyższy całkowity koszt finansowania;
· w większości banków — wymagana wyższa zdolność kredytowa wnioskującego.
· niższy niż w przypadku kredytu ze stałą stopą oprocentowania całkowity koszt finansowania (w większości banków);
· niższa wymagana zdolność kredytowa (w większości banków);
· możliwość obniżenia kwoty miesięcznej raty w przypadku obniżki stóp procentowych.
· możliwość wzrostu raty kredytu w przypadku podwyższenia stóp procentowych;
· mniejsze możliwości precyzyjnego planowania wydatków, zwłaszcza jeśli spłacasz kredyt w czasie regularnych wzrostów stóp procentowych.
Analizując zasadność takiego ruchu, pamiętaj, że polska gospodarka działa w cyklach. Wysokie dziś stopy procentowe z pewnością za jakiś czas będą zdecydowanie niższe. Kiedy? W tym trudnym dla polskiej i światowej gospodarki momencie trudno jednoznacznie to stwierdzić.
W kwartalnym raporcie makroekonomicznym BGK z sierpnia 2022 roku można przeczytać: “Zakładamy, że cykl podwyżek stóp procentowych zostanie zakończony w III kwartale bieżącego roku z poziomem stopy referencyjnej 6,75 proc. Zakończenie cyklu podwyżek będzie pochodną w pierwszej kolejności osłabienia koniunktury w kraju i na najważniejszych rynkach eksportowych, w tym w Niemczech. Pogorszenie koniunktury, które uwidoczni się także w danych z rynku pracy, ograniczy ryzyko wystąpienia inflacyjnych efektów drugiej rundy”[i]
Jeśli chcesz zmienić oprocentowanie kredytu hipotecznego na stałe, możesz to zrobić. Obowiązek zmiany oprocentowania kredytu na wniosek kredytobiorcy wymusza na bankach Rekomendacja S — dokument zawierający zbiór dobrych praktyk w zakresie udzielania kredytów hipotecznych. Pamiętaj, że w przypadku kredytów hipotecznych oprocentowanie stałe obejmuje nie cały okres spłaty, ale kilka lat — w zależności od banku — od 3 do 7-10 lat. Po tym okresie będzie możliwa zmiana „powrotna” na oprocentowanie zmienne.
1. Złóż wniosek
Pierwszym krokiem do zmiany oprocentowania zmiennego na stałe powinno być wypełnienie i złożenie wniosku w banku. O sposobie złożenia dokumentu decyduje bank. W niektórych jest to możliwe wyłącznie w oddziale, w innych także online.
2. Przygotuj się na to, że bank ponownie zbada Twoją zdolność kredytową
Ze względu na fakt, że kredyt z oprocentowaniem stałym wymaga z reguły wyższej niż w przypadku oprocentowania zmiennego zdolności kredytowej, przygotuj się na to, że bank poprosi Cię o dostarczenie dokumentów, które pozwolą ponownie zweryfikować Twoją zdolność kredytową.
3. Poczekaj na decyzję
W zależności od banku jej wydanie może potrwać od jednego do 21 dni.
4. Podpisz aneks
Jeśli decyzja kredytodawcy będzie pozytywna, niezbędne będzie podpisanie aneksu z nowymi warunkami kredytowania. Po zakończeniu kilkuletniego okresu spłaty kredytu z oprocentowaniem stałym (nie wcześniej) będzie można podjąć decyzję, czy spłacać dalej zobowiązanie ze stałą ratą, czy wrócić do oprocentowania zmiennego.
Na to pytanie trudno odpowiedzieć jednoznacznie. Wiele zależy bowiem od aktualnej sytuacji gospodarczej, wysokości aktualnych stóp procentowych oraz prognoz na przyszłość.
Przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji o zmianie kredytu, warto sprawdzić jego stan: kapitał, który pozostał do spłaty oraz wartość nieruchomości, czyli zabezpieczenie kredytu – można wtedy zastanowić się nad zmianą kredytu, wybierając bardziej korzystną ofertę.
Warto też dokładnie sprawdzić, jaki będzie koszt kredytu po zmianie na stałą stopę procentową – jeśli będzie droższy o jeden lub więcej punktów procentowych – zmiana taka w dłuższej perspektywie, np. kilku lat, może nie być korzystna. Zwłaszcza jeśli przyjmiemy, że po czasie wzrostów, stopy procentowe zaczną spadać. Natomiast trzeba też zauważyć, że zmiany w gospodarce na przestrzeni ostatnich lat są bardzo dynamiczne i bardzo dotkliwe – pandemia COVID-19, wojna w Ukrainie, kryzys energetyczny i paliwowy. Trudno stwierdzić, czy inflacja nie poszybuje jeszcze wyżej, a za nią stopy procentowe. Decyzja w tych niepewnych czasach może być trudna, być może warto skonsultować się z dobrym rozwiązaniem może być w przypadku takiej decyzji konsultacja z doświadczonym ekspertem finansowym.
[i] https://www.bgk.pl/aktualnosc/kwartalny-raport-makroekonomiczny/
